Redactionele status: Gecontroleerd
Deze compacte gids bevat voorbeelden en patronen, geen geteste database van honderden prompts.
- Doelgroep
- Iedereen die betere prompts wil
- Niveau
- Beginner
- Leestijd
- circa 18 min.
- Gecontroleerd
- Inhoudelijk gecontroleerd: 24 oktober 2026
Inhoudsopgave
Een compacte referentiegids met promptpatronen en voorbeelden voor schrijven, analyse, onderwijs en creatieve toepassingen.
Na dit boek kun je:
- De 12 kern-technieken voor prompt engineering toepassen
- Prompts schrijven voor elk vakgebied
- Complexe taken opsplitsen in beheersbare stappen
- Aannames, bronnen, controles en onzekerheden laten benoemen
- Je eigen promptbibliotheek opbouwen
De 12 gouden prompt-principes
Het fundament
Goede prompts zijn geen magie. Deze praktische principes helpen je specifieker te vragen en de uitkomst beter te beoordelen.
| # | Principe | Voorbeeld |
|---|---|---|
| 1 | Wees specifiek | In plaats van "schrijf een brief": "schrijf een formele klachtenbrief van 150 woorden" |
| 2 | Geef context | Meld wie je bent, voor wie je schrijft en wat het doel is |
| 3 | Geef een rol | "Jij bent een ervaren marketeer met 10 jaar B2B-ervaring" |
| 4 | Specificeer formaat | "Geef je antwoord als een tabel met 3 kolommen" |
| 5 | Gebruik voorbeelden | "Hier is een voorbeeld van wat ik bedoel: [voorbeeld]" |
| 6 | Beperk de scope | "Maximaal 200 woorden, geen technisch jargon" |
Controleerbare antwoorden vragen
Aannames, bronnen en checks
Vraag niet om verborgen interne redenering als bewijs. Vraag om een korte conclusie, expliciete aannames, controleerbare bronnen, berekeningen en onzekerheden.
| Aanpak | Prompt | Doel |
|---|---|---|
| Open vraag | "Wat is de beste strategie voor X?" | Eerste oriëntatie |
| Controleerbaar | "Geef conclusie, aannames, bronnen, tegenargumenten en onzekerheden." | Zelf kunnen verifiëren |
Analyseer de sterke en zwakke punten van ons nieuwe product. Geef: 1) conclusie, 2) expliciete aannames, 3) mogelijke bezwaren, 4) ontbrekende gegevens, 5) bronnen of tests waarmee we de uitkomst kunnen controleren.
Few-shot prompting
Leer ChatGPT met voorbeelden
Few-shot prompting geeft ChatGPT een paar voorbeelden van wat je verwacht. Het model herkent het patroon en past dit toe op nieuwe input.
Schrijf productomschrijvingen in deze stijl: Product: Draadloze koptelefoon Omschrijving: Geniet van kristalhelder geluid zonder kabels. Perfecte pasvorm voor lange sessies. Product: Ergonomisch toetsenbord Omschrijving: Typ zonder vermoeidheid met het anatomisch ontworpen design. Nu jij - Product: Smartwatch
Gebruik 2-5 voorbeelden voor het beste resultaat. Te weinig voorbeelden geven te weinig sturing; te veel kan het model afleiden.
Prompt-templates per toepassing
De bibliotheek
Hieronder vind je praktische templates. Vervang de [haakjes], test meerdere voorbeelden en controleer de uitkomst voor je deze gebruikt.
Schrijven en communicatie
- Samenvatten: "Vat de volgende tekst samen in maximaal [X] woorden, gericht op [doelgroep]: [tekst]"
- Herschrijven: "Herschrijf dit in een [formele/informele] toon: [tekst]"
- Vertalen: "Vertaal naar [taal] en pas de culturele context aan voor [land]: [tekst]"
- E-mail: "Schrijf een [type] e-mail van [X] woorden aan [ontvanger] over [onderwerp]"
Analyse en onderzoek
- SWOT: "Maak een SWOT-analyse voor [bedrijf/product] met 3 punten per kwadrant"
- Vergelijking: "Vergelijk [A] en [B] op de criteria [criteria]. Geef een tabel en aanbeveling"
- Samenvatting: "Wat zijn de 5 belangrijkste inzichten uit: [tekst/data]?"
- Criticus: "Speel advocaat van de duivel voor het volgende plan: [plan]"
Je eigen promptbibliotheek bouwen
Kennis als asset
De beste prompts zijn de prompts die jij hebt verfijnd op basis van jouw specifieke behoeften.
- 1Maak een Notion-database of tekstdocument met al je beste prompts
- 2Categoriseer op toepassing: schrijven, analyse, brainstorm, code, etc.
- 3Voeg de context toe: wanneer gebruik je welke prompt?
- 4Verfijn continu: noteer wat werkt en pas aan op basis van resultaten
- 5Deel met collega's: een team-promptbibliotheek is een strategisch voordeel
Pro-tip:
Maak een standaard header voor al je prompts: "Ik ben [rol] bij [bedrijf]. Mijn doelgroep is [doelgroep]. Schrijf in een [toon] toon." Dit bespaart tijd bij elke sessie.